۱. آیا بلبرینگها نخستینبار در جهان باستان بهکار رفتند؟
از زمانهای بسیار قدیم، بشر راههای گوناگونی برای کاهش اصطکاک یافته است. برای نمونه، ساخت اهرام مصر را در نظر بگیرید. اهرام با قرار دادن سنگهای عظیم روی هم ساخته شدند و اندازهٔ این سنگها حیرتانگیز است — چگونه انسانهای آن دوران چنین سنگهایی را حرکت میدادند؟ پاسخ را میتوان در نقاشیهای دیواری مصریان دید: در چند نقاشی دیده میشود که تنههای درختی (کندههای چوب) را زیر سنگها میغلطاندهاند. محققان بر این باورند که با غلتاندن این تنهها اصطکاک کم میشد و نیروی نسبتاً کمی برای حرکت این سنگهای بسیار سنگین کفایت میکرد.
این روش حمل و نقل ساده، ایدهای را پدید آورد که بعدها منجر به استفاده از «عناصر غلتان» (rollers) در برینگها شد. سوابق کاهش اصطکاک در طول تاریخ و در نقاط مختلف جهان متفاوت است، اما نشان میدهد که ضرورت کاهش اصطکاک و روانسازی حرکت همواره برای بشر اهمیت داشته است.
۲. صبر کنید... آیا لئوناردو داوینچی اولین کسی بود که استفاده از برینگ با قفسه را تصور کرد؟
لئوناردو داوینچی، هنرمند نابغهٔ ایتالیایی و شخصیتی مصداقِ «مرد رنسانس»، نقش بسیار مهمی در طراحیهای مکانیکی ایفا کرده است. در یکی از دفترچههای طراحی او، طرحی از چیزی شبیه به بلبرینگ امروزی دیده میشود — قطعهای ضروری در ماشینآلات.
در این طرح میتوان ساختاری شامل دو رینگ (بالا و پایین) و توپهای غلتان میان آنها را دید؛ و شگفتآورتر اینکه داوینچی حتی یک «قفس» نیز برای جلوگیری از تماس توپها با یکدیگر پیشبینی کرده بود. این طرح اساساً همان ساختار پایهای است که ما امروز در بلبرینگها میبینیم: ریس (race)، عنصر غلتان (ball یا roller) و قفس (cage). بنابراین میتوان گفت که تقریباً ۵۰۰ سال پیش لئوناردو این ایدهٔ بنیادی را مطرح کرد و به همین سبب او نقشی تعیینکننده در جهش تاریخیِ بلبرینگها داشته است.
با این حال، حتی با وجود این کشف فکری، تولید و ساخت انبوه چنین قطعهای در آن زمان عملی نبود؛ ابزارها، ماشینآلات و مواد لازم برای ساخت دقیق برینگ هنوز فراهم نشده بود. برای فراگیر شدن استفاده از برینگها باید تا انقلاب صنعتی صبر کرد.
۳. گسترش برینگها از زمان انقلاب صنعتی
انقلاب صنعتی که تقریباً از اواسط قرن هجدهم تا قرن نوزدهم به طول انجامید، تولید انبوه فولاد را ممکن کرد و بدینترتیب تولید برینگهای فولادیِ با استحکام و دقت بالا برای نخستینبار عملی شد. این امر باعث شد برینگها در حوزههای صنعتی مختلف بهکار گرفته شوند.
یکی از پیشرفتهای مهم در این دوران، استفاده از برینگها در محور چرخها بود. نخستین نمونهها، بلبرینگهای توپی بودند که در محور دوچرخهها بهکار رفتند و محبوب شدند. بعدها رولر برینگها (با غلتک بهجای توپ) توسعه یافت و در محورِ ارابههای اسبی مورد استفاده قرار گرفتند. ظهور محورهایی که از برینگ بهره میبردند، جهشی عظیم در حملونقل و جابهجایی بهوجود آورد و همزمان استفاده از برینگها در انواع ماشینآلات صنعتی گسترش یافت. طی انقلاب صنعتی، برینگها که همیشه در سایهٔ پیشرفتهای صنعتی کار میکردند، تبدیل به قطعهای شدند که زندگی مدرن بدون آنها دشوار است.
۴. تاریخچهٔ برینگ در ژاپن
با رشد تقاضای داخلی برای دوچرخه و سپس ظهور اتومبیل، صنعت برینگ ژاپن بهتدریج رشد کرد. جنگ جهانی دوم خسارات سنگینی به کارخانهها وارد کرد و صنعت برینگ ژاپن نیز ضربه خورد، اما تولیدکنندگان ژاپنی دست از تلاش نکشیدند و فرآیندهای تولید باکیفیتی را توسعه دادند. دقت و عملکرد بالای برینگهای تولید ژاپن نه تنها بازسازی شد، بلکه بهبودی چشمگیر یافت و با افزایش موتوریزاسیون تقاضای داخلی برای برینگها بهشدت افزایش یافت؛ برینگها نقش کلیدی در رشد اقتصادی شگفتانگیز ژاپن ایفا کردند.
سرانجام کیفیت و دقت برینگهای ژاپنی در سطح بینالمللی شناخته شد و بازار جهانی را تسخیر کرد: امروزه حدود ۳۰٪ از برینگهای تولیدشده در جهان مربوط به تولیدکنندگان ژاپنی است.
نتیجهگیری: تاریخچهٔ تکامل برینگ، تاریخ توسعهٔ تمدن بشر است!
اگر برینگها اختراع نمیشدند، احتمالاً تا امروز بشر هنوز مجبور بود برای جابهجایی اجسام سنگین از نیروی عظیم و روشهای ابتدایی استفاده کند؛ چهبسا بسیاری از راحتیها و امکانات مدرن نیز محقق نمیشدند. تولد و تکامل بلبرینگها تأثیری غیرقابلانکار بر پیشرفت تمدن انسانی داشته است. برینگها میراث خلاقیت نیاکان ما هستند و نقش پنهان اما حیاتی در تاریخ صنعتی شدن جهان ایفا کردهاند.
منبع: KOYO / JTEKT — «Leonardo da Vinci Was the Father of the Bearing!? The amazing history of bearings»
https://koyo.jtekt.co.jp/en/bearing-column/bearing_trivia_1st_series/bearing_trivia_1st_series_02.html
دیدگاه خود را بنویسید